Konu Özeti – 5.5.4.Bölüm: Madde ve Isı

Mehmet Ali ŞENAY 5.Sınıf Yorumlar 487 Görüntüleme

MADDELERİN ISI İLETKENLİKLERİ

Sıcaklığı farklı olan maddeler arasında meydana gelen enerji akışına denir. Isı akışı sıcak maddeden soğuk maddeye doğru ısı alışverişi gerçekleşir ve sıcaklıklar eşitleninceye kadar devam eder.
Isı, maddeyi oluşturan taneciklerin birbirine çarpması sonucu aktarılır. Isı enerjisinin iyi iletilmesini sağlayan maddelere ısı iletkeni denir. Altın, gümüş, bakır, çinko, demir, alüminyum gibi bazı maddeler ısı iletkenlerine örnek verilebilir. Isı iletkenlerinin ısıyı iletme durumları da birbirinden farklıdır. Örneğin; gümüşün iletkenliği, demirin iletkenliğinden fazladır. Bazı maddelerin ısı iletkenliği çoktan aza doğru aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Bütün maddeler ısıyı iyi iletmez. Isıyı iletmeyen bu maddelere ısı yalıtkanı denir. Tahta, pamuk, plâstik, cam yünü, melamin, seramik, köpük, kum, hava, saman gibi maddeler ısı yalıtkanı maddelere örnek verilebilir.
Cezve, tava, tencere gibi araçlar ısıyı iyi ileten maddelerden yapılır. Böylece ısı enerjisi ihtiyaç olan yere daha hızlı aktarılır. Ancak bu araçların sapları yani tutulan kısımları bakalit, ahşap, plâstik gibi ısı yalıtkanı maddelerden yapılır ve böylece elimiz yanmaz.
Katı, sıvı ve gaz hâldeki maddeleri oluşturan taneciklerin arasındaki mesafeler farklıdır. Bu mesafe genellikle katı hâldeki maddelerde en az, gaz hâldeki maddelerde ise en fazladır. Bu yüzden taneciklerin titreşim hareketi yaparak ısıyı iletmesi katılarda en kolay, gazlarda ise en zordur. Tahta, plâstik, yün gibi maddelerin tanecikleri sıkı olmasına rağmen daha yavaş titreştikleri için ısı yalıtkanı olan maddelerdir.

ISI YALITIMI

Maddelerin sahip oldukları ısıyı korumaları için yapılan işlemlere ısı yalıtımı denir. Isı yalıtımı ile maddeler daha uzun süre sıcak ya da soğuk kalabilirler.
Mevsimlere bağlı olarak dış ortamın sıcaklığına göre binalar ve çevre arasında ısı akışı olur. Bu ısı akışı; kışın binalardan dış ortama, yazın ise dış ortamdan binalara doğru gerçekleşir.
Binaların var olan ısısını korumak için ısı yalıtımından faydalanılır. Isı yalıtımı sağlamak için kullanılan malzemelere yalıtım malzemesi denir. Cam yünü, taş yünü, silikon yünü, katran, ahşap, volkan tüfleri, strafor köpük, bakalit sık kullanılan yalıtım malzemelerindendir.

Binalarda ısı yalıtım malzemesi seçilirken şu özelliklere dikkat edilmelidir:

Isıyı iyi iletmeyen malzemeler olmalıdır.
Boşluklu yapıda olmalıdır.
İnsan sağlığına zararlı olmamalıdır.
Diğer canlılara karşı dayanıklı olmalıdır.
Uzun ömürlü olmalıdır.
Ekonomik olmalıdır.
Yanmaya karşı dayanıklı olmalı ve kolay erimemelidir.

Isı yalıtımı ile enerji tasarrufu sağlanır. Bu sayede hem aile ekonomisine hem de ülke ekonomisine katkı sağlanır. Ayrıca doğal kaynaklar korunmuş olur.